openbaar vervoer in Pendrecht

 


 

Het openbaar vervoer in Rotterdam wordt verzorgd door de RET (afkorting van Rotterdamse Elektrische Tram). In Pendrecht reden aanvankelijk alleen bussen maar sinds 1970 is de wijk aangesloten op het metronet.

 

De allereerste buslijn die Pendrecht aandeed was lijn 54. Deze dienst werd ingesteld op 13 december 1954, anderhalve maand na de oplevering van de eerste woningen. Lijn 54 reed vanaf de Katendrechtse Lagedijk naar Pendrecht en terug, als ringlijn. Op 10 januari 1958 werden de lijnen 47 en 54 samengevoegd tot een nieuwe lijn 47 die vanaf de Katendrechtse Lagedijk via Pendrecht en Zuidwijk naar de 2e Rosestraat reed.

Een jaar later, op 7 februari 1959, werd lijn 47 weer gesplitst in twee aparte diensten: lijn 47 van de 2e Rosestraat via de Dordtsestraatweg naar Pendrecht (Ossenisseweg) en lijn 58 van de Jongkindstraat (busstation bij de Rochussenstraat) via de Maastunnel en Pendrecht naar Zuidwijk. Met lijn 58 (foto links, let ook op de toenmalige abri's met die kleine ruitjes) kreeg Pendrecht een directe verbinding met het stadscentrum.

 

De foto rechts is uit 1964 en toont een bus op lijn 47 in de Rilland Bathstraat. De opname is, afgezien van de inmiddels gesloopte Groosmanflats, om twee redenen bijzonder: het afgebeelde type bus heeft maar heel kort bij de RET gereden (het waren huurbussen van de Haagse HTM) en lijn 47 reed normaal niet door de Rilland Bathstraat.

 

De opening van de metro (CS - Zuidplein) op 9 februari 1968 had ingrijpende gevolgen voor het lijnennet, vooral op Rotterdam Zuid. In Pendrecht verdwijnen de lijnen 47 en 58 en komen de lijnen 66 en 77 in dienst (niemand kon toen vermoeden dat 36 jaar later lijn 47 kortstondig zou terugkeren...). Lijn 66 heeft zijn eindpunt in de wijk en werd daarom bekend als de bus naar Pendrecht. De reeds bestaande buslijnen 62 en 63 (vanuit resp. Hoogvliet Oudeland en Hoogvliet Zalmplaat) blijven gehandhaafd, alleen rijden zij niet meer naar de Rochussenstraat maar tot Zuidplein waar men kan overstappen op de metro richting centrum. In totaal reden er toen 4 RET-buslijnen over het Pendrechtse deel van de Slinge, 3 daarvan kwamen op het Zuidplein.

De foto rechts is genomen bij metrostation Slinge en toont een type bus dat normaliter niet op lijn 66 reed. Deze bussen uit de 900-serie hadden veel zitplaatsen en werden daarom zo veel mogelijk ingezet op de lange lijnen 62 en 63.

 

Direct na de opening van de metro werd begonnen met de verlenging naar de Slinge. Op 25 november 1970 werd het metrostation Slinge in gebruik genomen waardoor Pendrecht een rechtstreekse verbinding met het stadscentrum kreeg. In 1974 werd de metro opnieuw verlengd en wel naar Hoogvliet waardoor de (door Pendrecht lopende) buslijnen 62 en 63 konden vervallen. De verlenging van de metro naar Spijkenisse in 1985 had geen gevolgen voor het openbaar vervoer in Pendrecht.

 


 

Eind 2003 wordt bekend dat de RET (weer) moet bezuinigen en dat er nogal ingrijpende wijzigingen in het lijnennet te verwachten zijn. In de lente van 2004 moeten de Pendrechtenaren uit de krant vernemen dat lijn 77 helemaal gaat verdwijnen en het Pendrechtse deel van lijn 66 vervalt. De laatste wordt overgenomen door lijn 47 die echter niet op het Zuidplein komt (de bedoeling is dat men bij station Slinge overstapt op de metro) en bovendien 's avonds en zondagmorgen niet rijdt. Daar komt bij dat de nieuwe lijn in de spitsuren de Waalhaven bedient.

 

Het nieuws slaat in als een bom, met name in Pendrecht dat in één klap twee buslijnen zal verliezen. Vanuit de Bewonersorganisatie Pendrecht (BOP) wordt een actie gestart met als resultaat zo'n 1700 handtekeningen van verontruste wijkbewoners die worden aangeboden aan wethouder Hulman. Maar alle moeite blijkt tevergeefs: de bezuinigingen gaan gewoon door.

 


 

Op 24 mei 2004 gaat de omstreden nieuwe dienstregeling in. En wat men al had voorspeld gebeurt ook: het regent klachten. In Pendrecht is men vooral over lijn 47 zeer ontevreden: de spitsdienstregeling naar de Waalhaven zorgt voor veel onduidelijkheid (de bussen rijden buiten dienst naar het andere eindpunt) en de bus komt niet op het Zuidplein. Het grootste bezwaar is dat lijn 47 's avonds en zondagmorgen helemaal niet rijdt waardoor het zuiden van Pendrecht geheel verstoken is van openbaar vervoer. Het wegvallen van lijn 77 geeft ook veel ongemak omdat diverse bestemmingen nu alleen nog maar met overstappen (soms tweemaal!) bereikt kunnen worden.

 

KRONIEK VAN BUSLIJN 66 IN PENDRECHT

 

Op 29 januari 1968 wordt buslijn 66 (Pendrecht - Zuidplein - Stieltjesplein) ingesteld. De route in Pendrecht is als volgt: Zuiderparkweg - Slinge - Krabbendijkestraat - Sliedrechtstraat - Stavenissestraat - Ossenisseweg (eindpunt, gelegen tussen Stavenissestraat en Hontenissestraat). Terug via Ossenisseweg - Krabbendijkestraat - Slinge - Zuiderparkweg.

 

Vanaf 26 oktober 1974 rijden de bussen langs Valckensteyn. Route (vanaf het beginpunt): Ossenisseweg - Krabbendijkestraat - Nieuw-Vossemeerweg - Burghsluissingel - Ossenisseweg - Krabbendijkestraat - Slinge - Zuiderparkweg.

 

In 1994 wordt de Krabbendijkestraat gereconstrueerd en rijdt lijn 66 tijdelijk via de Stavenissestraat. De foto hiernaast is uit die periode: een Standaardbus staat op het punt om vanaf de Slinge de Stavenissestraat in te rijden.

 

Met ingang van 2 juni 1996 komt de lus door de Stavenissestraat te vervallen en wordt het eindpunt verlegd naar de Krabbendijkestraat. Route: Zuiderparkweg - Slinge - Krabbendijkestraat (eindpunt, gelegen tussen de Nieuw-Vossemeerweg en het viaduct van de havenspoorlijn). Terug via Krabbendijkestraat - Nieuw-Vossemeerweg - Burghsluissingel - Ossenisseweg - Krabbendijkestraat - Slinge - Zuiderparkweg.

 

Op 23 mei 2004 is lijn 66 voor het laatst in Pendrecht te zien en komt er na 36 jaar een einde aan de bekendste buslijn van de wijk. Buslijn 66 hoorde bij Pendrecht, mede omdat de lijn hier zijn eindpunt had. De lijn was niet alleen populair bij de passagiers, ook de chauffeurs droegen lijn 66 een warm hart toe. Jarenlang hing er achter het raam van het huisje aan het eindpunt een bord Route 66, verwijzend naar de bekende snelweg in de Verenigde Staten. Met het verdwijnen van lijn 66 werd Route 66 definitief verleden tijd in Pendrecht.

 

In het najaar van 2004 begint ook de RET in te zien dat een aantal wijzigingen niet het gewenste effect heeft. In Pendrecht, zo concludeert de RET, wordt de nieuwe lijn 47 maar weinig gebruikt terwijl lijn 68, die nu als enige een rechtstreekse verbinding met het Zuidplein biedt, overbelast is.

 

Per 10 januari 2005 is het buslijnennet opnieuw gewijzigd om enigszins aan de bezwaren tegemoet te komen. In Pendrecht is lijn 47 van het toneel verdwenen en een nieuwe lijn 67 is er voor in de plaats gekomen. Met deze lijn is de rechtstreekse verbinding met het Zuidplein hersteld, echter niet via de oude route van lijn 66 maar via de Kerkwervesingel, Oldegaarde, Groene Kruisweg, Dorpsweg, Wielewaalstraat en Carnissesingel (de bushokjes aan de Kerkwervesingel, die na de opheffing van lijn 77 zijn blijven staan, hebben nu dus weer een functie). Het is een heel andere route maar de reistijd van/naar het Zuidplein is nauwelijks langer als vroeger met lijn 66, mits er geen file op de Groene Kruisweg staat. Een verbetering ten opzichte van lijn 47 is dat lijn 67 ook 's avonds en op zondagmorgen rijdt.

Ironisch genoeg wordt buslijn 77 in ere hersteld maar komt niet meer in Pendrecht. De route is korter dan de oorspronkelijke lijn 77: de bus begint nog altijd op Katendrecht maar heeft nu als eindpunt Zuidplein, een plek waar de "oude" lijn 77 niet kwam.

 

Met ingang van 10 december 2006 is de nieuwe dienstregeling ingegaan die voor Pendrecht wat kleine veranderingen inhield. Er is een nieuwe spitslijn 64 Zuidplein - Charloisse Poort die op werkdagen 's morgens naar Charloisse Poort rijdt en 's middags weer richting Zuidplein. De bus rijdt via de Zuiderparkweg en de Slinge, vervolgens de route van lijn 67 en vanaf het eindpunt verder via Charloisse Lagedijk, Aploniastraat naar het eindpunt Charloisse Poort aan de Driemanssteeweg. Buslijn 69 naar Pernis, die voorheen Charloisse Poort bediende, rijdt een andere route en komt niet meer door Pendrecht.

In aanvulling op spitslijn 64 rijden enkele bussen van lijn 67 door naar Charloisse Poort, ook in het weekeinde. Dit betekent dat enkele bussen van lijn 67 vanaf Zuidplein als eindpunt Charloisse Poort tonen in plaats van Pendrecht. Maar voor alle duidelijkheid: de route Zuidplein - Pendrecht is precies hetzelfde!

 


 

Met de vervanging van bus 66 door bus 67 kunnen de meeste Pendrechtenaren wel leven maar buslijn 77 wordt nog steeds gemist. In Pendrecht begrijpt men niet waarom deze goed renderende lijn moest verdwijnen: veel bestemmingen waren met de navelstreng van Rotterdam Zuid zonder overstappen te bereiken.

 

In juni 2007 start Cees Dorsman (toenmalig wijkbewoner en RET-buschauffeur) een handtekeningenactie en in Zuidwijk hebben twee dames een actiegroep opgericht. De kranten besteden aandacht aan het onderwerp en zelfs de deelgemeente Charlois steunt het plan om de oude route in ere te herstellen. Op 7 november heeft Jeannette Baljeu, portefeuillehouder Verkeer en Vervoer, de twee Zuidwijkers een brief gestuurd. Het komt er in het kort op neer dat de "oude" lijn 77 vooralsnog niet terugkeert.

 

Gemeenteraadslid Leo de Kleijn (SP) dient een motie in die eist dat wethouder Jeannette Baljeu alles in het werk gaat stellen om de bus terug te krijgen. Als begin januari 2008 de wethouder laat weten dat ze het te duur vindt, trekt de SP alle registers open. Op 22 januari was er een actiebijeenkomst in Pendrecht en op 31 januari, als de gemeenteraad praat over de toekomst van bus 77, rijdt er een kolonne bussen vanuit Pendrecht, Zuidwijk en Carnisse naar het stadhuis om de eis voor terugkeer van de lijn kracht bij te zetten.

Op 14 februari was er opnieuw een raadsvergadering op het stadhuis over bus 77. Het resultaat was teleurstellend: de motie van de SP, die de terugkeer van de oorspronkelijke route van bus 77 eiste, werd verworpen. Mocht er een andere route komen dan kan die op zijn vroegst pas in december ingaan. De RET gaat onderzoek doen naar de vervoerbehoeften maar de acties gaan ondertussen gewoon door.

 

Op 29 april 2008 maakt wethouder Baljeu de uitslag van het onderzoek bekend. Terugkeer van de oorspronkelijke route van bus 77 is niet aan de orde, de bus zou dan ruim 3 kilometer dezelfde route rijden als tramlijn 25. In plaats daarvan komt er een ringlijn die de weggevallen lijn 77 voor een groot deel compenseert. De route is op het kaartje hiernaast ingetekend; Pendrecht krijgt hierdoor weer een rechtstreekse verbinding met o.a. Zuidwijk, de begraafplaats aan de Slinge, het Ikazia Ziekenhuis en het MCRZ locatie Zuider (Zuiderziekenhuis). Ook Sonneburgh en Waelestein zijn dan zonder overstappen te bereiken.

 

De ringlijn gaat in beide richtingen rijden en krijgt de lijnnummers 63 (linksom) en 64 (rechtsom). Op doordeweekse dagen rijden de beide lijnen een halfuursdienst maar in het weekeinde slechts om het uur. De bussen rijden vanaf 09.30 uur (weekeinde vanaf 11.30 uur) tot na de avondspits. Op zondag rijdt alleen lijn 63 (met een taxibusje) maar op alle andere dagen rijden er reguliere lagevloerbussen. De huidige spitslijn 64 wordt opgeheven maar lijn 67 blijft gewoon bestaan.

 

Op maandag 7 juli, met de start van de zomerdienstregeling, is de nieuwe buslijn feestelijk in gebruik genomen. In alle vroegte was de halte van perron K op Zuidplein versierd en daar was het een drukte van belang. Buschauffeur Jan Dijke had de eer om de allereerste rit van lijn 63 te mogen rijden en hij reed Citaro-bus 203, getooid met een fraai bloemstuk, naar de beginhalte. Mary van der Heide en Wil van Tilburg (de twee dames uit Zuidwijk van het actiecomité) dopen de bus met een fles confetti. Samen met wethouder Baljeu wordt er een lint doorgeknipt, dan stappen de genodigden in en kan de feestelijke rit beginnen.

De haltes op de route waren versierd en voorzien van SP-posters met de tekst Hoera, de bus is terug! Behalve de SP heeft ook de PvdA zich ingezet voor terugkeer van de bus maar eigenlijk zijn het de bewoners die het uiteindelijk voor elkaar hebben gekregen dat de lijn er gekomen is. De met feestgangers afgeladen bus reed de hele route en kwam dus ook langs de halte bij Valckensteyn (foto links) die voortaan door buslijn 63 wordt bediend in plaats van lijn 67. Niemand kon toen vermoeden dat de twee nieuwe lijnen het nog geen vier jaar zouden volhouden...

 


 

Op 14 december 2008 is de nieuwe dienstregeling ingegaan waarin de RET haar motto aardig onderweg nog meer tot uitdrukking wil laten komen. Er zijn wat kleine wijzigingen in het lijnnennet (niet in Pendrecht) maar de belangrijkste verbetering is dat het Maasstedelijke openbaar vervoer vaker gaat rijden. Het FrequentNet vormt de basis en bestaat uit de metro, alle tramlijnen en een deel van de buslijnen. Als aanvulling hierop zijn de overige buslijnen, enkele daarvan zijn snelbuslijnen die specifiek zijn afgestemd op school- en werktijden en aankomsten/vertrekken op Rotterdam Airport.

Met een kleurcode op de bushalte wordt het soort buslijn aangeduid:

De rode buslijnen behoren tot het FrequentNet. Deze lijnen rijden dagelijks van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat in een hoge frequentie; van maandag t/m vrijdag tussen 7.00 en 19.00 uur zelfs iedere 10 minuten of vaker. In Pendrecht hoort alleen lijn 67 tot het FrequentNet.

De blauwe buslijnen komen elke dag op veel bestemmingen maar rijden minder vaak en niet altijd de hele dag en avond. In Pendrecht zijn dat de lijnen 63, 64, 68 en 69.

De groene buslijnen rijden gedurende korte delen van de dag en bieden een snelle verbinding met scholen, bedrijven en Rotterdam Airport. In Pendrecht rijden geen groene buslijnen.

 


 

Op 13 december 2009 gaat de nieuwe dienstregeling in die voor Pendrecht geen routewijzigingen tot gevolg heeft. Wat wel verandert is de naamgeving van de metrolijnen: de Erasmuslijn heet vanaf deze dag metrolijn D (lijnkleur: lichtblauw). Op zaterdag worden de ritten op de lijnen 63 en 64 voortaan uitgevoerd met een taxibusje. Het aantal passagiers op de lijnen 63 en 64 blijft ver achter bij de verwachtingen en de eerste geruchten over opheffing doen al de ronde.

 

In 2010 veranderde er niets maar de nieuwe dienstregeling per 11 december 2011 stond vooral in het teken van bezuinigingen. Dit waren de gevolgen voor Pendrecht:

• De buslijnen 63 en 64 zijn opgeheven, dat was geen verrassing want de bussen waren meer leeg dan vol.

• Lijn 67 behoort niet meer tot het FrequentNet, de bus zal dus minder vaak rijden.

• Buslijn 69 rijdt over de Oldegaarde in plaats van de Slinge (op de Oldegaarde komen geen haltes) en rijdt alleen nog maar in de spits.

• Buslijn 71 is opgeheven, ter compensatie is de frequentie van lijn 70 verhoogd.

• Metrolijn E (lijnkleur: donkerblauw) is doorgetrokken naar station Slinge zodat er een rechtstreekse verbinding met Den Haag Centraal is ontstaan.

 

Sindsdien is er aan de routes in Pendrecht niets meer veranderd maar het materieelpark is de afgelopen tijd op grote schaal vernieuwd. Tussen 2006 en 2008 zijn er 185 bussen van het type Citaro aangeschaft waardoor een groot deel van de oudere bussen kon worden afgevoerd. De groenwitte Alliancebussen uit de 900-serie, die o.a. op lijn 68 reden, rijden niet meer in de gewone dienst en worden alleen nog gebruikt bij omleidingen of calamiteiten. De Citaro's, die vanwege hun groene interieur en het motorgeluid ook wel grasmaaiers worden genoemd, zijn een vertrouwd beeld geworden in Pendrecht (foto) en de rest van Rotterdam. Er zijn ook twee hybride Citaro's in een gelede uitvoering, deze bussen rijden meestal op de drukke lijn 70.

 

Eind 2012 nam de RET de concessie over van streekvervoerder qBuzz en daarmee kwamen ook de 89 MAN-bussen van het type Lion's City in het bezit van de RET. Deze bussen hebben meer zitplaatsen dan een Citaro en zijn bedoeld voor langere afstanden. In Pendrecht zijn ze regelmatig te zien: op doordeweekse dagen rijden ze veel op lijn 68 naar de Heijplaat maar het gebeurt soms wel eens dat zo'n bus een rit op lijn 67 maakt.

 

De nieuwe dienstregeling per 13 december 2015 betekende opnieuw een verslechtering voor Pendrecht: buslijn 67 rijdt na 22.00 uur niet meer omdat is gebleken dat er in de late avonduren gemiddeld maar drie passagiers in de bus zitten, alleen lijn 68 rijdt dan nog door de wijk. Op zondag vertrekt de eerste rit van lijn 68 naar Zuidplein een kwartier eerder zodat bewoners van Heijplaat de kerk in Pendrecht kunnen bezoeken, de bus stopt om 09.53 uur bij halte Plein 1953.

 

Met ingang van maandag 4 april 2016 heeft Pendrecht er een buslijn bij. Lijn 72 (Zuidplein - Sluisjesdijk v.v.) rijdt dan over de Slinge in plaats van de Oldegaarde en stopt aan dezelfde haltes als lijn 68. Veel extra vervoer levert het niet op want lijn 72 rijdt alleen in de spitsuren op doordeweekse dagen.

 

Vanaf 28 augustus 2017 rijdt er nog een nieuwe buslijn door Pendrecht met het opvallende lijnnummer 668. Het is een versterkingslijn van lijn 68 tijdens schooluren tussen metrostation Zuidplein en de Waalhaven (Anthony Fokkerweg), de lijn is vooral bedoeld voor scholieren die de in het gebied gevestigde vakscholen bezoeken. Aanvankelijk stopte buslijn 668 alleen bij metrostation maar vanaf 7 januari 2018 worden ook de haltes in Pendrecht bediend. Tijdens de schoolvakanties rijdt lijn 668 niet.

 

TRAMHALTE "PENDRECHT" VAN DE RTM

 

De RTM (Rotterdamse Tramweg Maatschappij) exploiteerde een tramnet naar de eilanden, het beginpunt in Rotterdam was aan de Rosestraat. Oorspronkelijk werd met stoom gereden maar later werd de dienst uitgevoerd met dieseltractie. Vanwege de vele ongevallen, vooral in de bebouwde kom van Rotterdam, was de RTM-tram beter bekend als de Moordenaar.

De lijn naar Voorne-Putten liep parallel met de huidige Warmoldstraat in de Wielewaal. In 1960 werd, ongeveer op de plaats waar nu het Prikkebeenpad ligt, de halte Pendrecht geopend. Door de ongunstige ligging ten opzichte van de wijk kwamen er niet veel reizigers. Eind november 1965 verdween de RTM-tram voorgoed uit het Rotterdamse straatbeeld.

 

Een halve eeuw na de opheffing is er van de voormalige halte Pendrecht niets meer terug te vinden maar niet ver daar vandaan bevindt zich tot op de dag van vandaag nog een klein stukje van het tracé in de vorm van twee landhoofden en de ijzeren liggers van een dubbelsporige brug. Bij het begin van de Korperweg, aan de kant van Sonneburgh, zijn deze restanten nog altijd zichtbaar. Op de foto is te zien dat de rest van het baanlichaam is afgegraven dus het is eigenlijk verbazend dat deze RTM-herinnering nog niet is opgeruimd.

 

De volgende RET-lijnen rijden nu door of langs Pendrecht:

Kijk voor meer informatie op www.ret.nl, het dichtstbijzijnde RET Servicepunt is op metrostation Zuidplein.